İşyeri Sağlık ve Güvenlik Birimleri ile Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimleri Hakkında Yönetmeliğin 19.08.2009 tarihli Resmi Gazetede yayınlanmasını müteakip, söz konusu Yönetmelik hükümlerinin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların düzenlendiği İşyeri Sağlık ve Güvenlik Birimleri ile Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimleri Hakkında Yönetmeliğin Uygulanmasına Dair Tebliğ de 09.12.2009 gün ve 27427 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girdi.
Öncelikle belirtelim ki, “Yönetmeliğin yayımından önce işyeri sağlık birimleri bulunan işverenler bu birimlerini İşyeri Sağlık ve Güvenlik Birimi (İSGB) olarak düzenleyeceklerdir. Bu birimlerde; 50 ve daha fazla işçi çalıştırılan bütün işyerlerinde en az bir işyeri hekimi, sanayiden sayılan işlerin yapıldığı işyerlerinde ise en az bir iş güvenliği uzmanı görevlendirilir” (Teb. Md.4/1). Öyleyse, İş Kanununa uygun olarak, işyeri hekimi tarım, hizmet, sanayi sektörleri arasında ayrım yapılmaksızın 50 ve daha fazla işçi çalıştıran “bütün işyerlerinde” görevlendirilirken, iş güvenliği uzmanı sadece “sanayiden sayılan işlerin” yapıldığı işyerlerinde görevlendirilecektir(15.05.2008 gün ve 5763 sayılı kanunla değişik İş K. md.81).
Tebliğe göre, 25 11.2009 tarihinde yayımlanan İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin Tehlike Sınıfları Listesi Tebliğinde “az tehlikeli sınıfta” yer alan ve 1000 (bin) ve daha fazla işçi çalıştıran, “tehlikeli sınıfta” yer alan ve 750 (yediyüzelli) ve daha fazla işçi çalıştıran, “çok tehlikeli sınıfta” yer alan ve 500 (beşyüz) ve daha fazla işçi çalıştıran işverenler işyerlerinde İSGB kurmakla yükümlüdür. Bu işyerlerinde işyeri hekimi ve sanayiden sayılan işlerde ise iş güvenliği uzmanı tam gün çalıştırılır. Ayrıca, “tehlikeli” ve “çok tehlikeli” sınıfta bulunan işyerlerinde, işyerinde koruyucu sağlık hizmetlerinin sürekliliğini sağlamak üzere işverence hekim dışındaki diğer sağlık personeli (de) görevlendirilebilir (Teb.md.4/2).
Bu son cümlede Tebliğ, “görevlendirilebilir” dediğine göre, hemşire, sağlık memuru, iş hijyenisti, ergonomi uzmanı gibi “diğer sağlık personeli” görevlendirilmesi zorunluluğu bulunmuyor demektir. Bu düzenlemenin de isabetli olduğuna inanıyoruz. Zira, “diğer sağlık personelinin” Yönetmelik ile görevlendirilmesinin “zorunlu” tutulması “kanun yapma tekniğine” ve kişiliğe bağlı hakların düzenlenmesinde “kanun” yolunu öngören “Anayasaya” uygun düşmezdi. Bu konuda, “işyeri hekimleri” ve “iş güvenliği uzmanları” gibi “diğer sağlık personeli” için de “kanuni bir düzenleme” yapılması zorunluluğu vardır.
Bundan başka, tehlike sınıfına göre yukarıda belirtilen sayıların altında işçi çalıştıran işverenler ise iş sağlığı ve güvenliği hizmetinin tamamını dışardan aldığı takdirde işyerlerinde bir ilkyardım ve acil müdahale odası ve bir ilkyardımcı bulunduracaktır. Buna karşılık, bu işyerlerinde Yönetmelikte öngörülen bina ve donanım şartı aranmayacaktır (Teb.4/3).
Kural olarak, bir işyerinde kurulan İSGB bir başka işyerine de hizmet vermek istediği takdirde aynı Yönetmeliğin 9 uncu maddesinde düzenlenen OSGB yetkilendirme işlemlerine tabidir. Bununla birlikte, aynı işyeri içinde faaliyet gösteren alt işverenler (taşeronlar); asıl işverenin izni ile işçi sayısı oranında masraflara katılarak asıl işveren tarafından kurulan İSGB’den yararlanabilecektir. Üstelik, işyerindeki İSGB’nin alt işverenin işçilerine hizmet vermesi halinde ayrıca Yönetmelikte aranan “yetkilendirme” işlemlerine tabi olmayacak; sadece işyerinde görevli hekim ve iş güvenliği uzmanının çalışma süreleri alt işveren işçileri de dikkate alınarak hesaplanacaktır (Teb.md.4/6).
İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının çalışma süreleri Yönetmelikle düzenlendiğinden, bu konuda Tebliğde yeni bir düzenleme yer almamaktadır. Tebliğde, sadece asıl işveren ve alt işveren yanında çalışan işçi sayılarına göre çalışma sürelerinin hesaplanmasına ilişkin örnekler bulunmaktadır.
Prof. Dr. Fevzi DEMİR
Gözlem Gazetesi
