Emekli engelliler çalışabilir ve özürlü kontenjanında sayılır

Malülen emeklilik ile en çok karıştırılan konu engelli-özürlü emekliliğidir. Kural olarak malülen emekli olanlar emekli olduktan sonra çalışırlarsa emekli aylığını kaybederler. Ancak, özürlü-engelli raporuyla emekli olanlar ise normal emeklilerden sayılırlar ve emekli olduktan sonra hem emekli aylığını alıp hem de bir işyerinde çalışmak hakkına sahiptir. Öte yandan emekli özürlüler de engelli kontenjanından sayılır…Fakat, emekli özürlüler için işverenlerine teşvik ödenmez…

Ali bey, işyerimizde özürlü kontenjanında çalışan bir işçimiz geçen ay emekli oldu. Şimdi onu emekli olarak yeniden işe almayı düşünüyoruz ama kendisi işe girersem emekli aylığım kesilir diye korkuyor. İkinci olarak da emekli olarak aylığı kesilmeden işe alabilirsek bu engelli kontenjanından sayılır mı? Halil Kuru

Sayın okurum, birçoklarının kavram kargaşası yaşadığı bir soruyu bana yöneltmişsiniz. Kavram kargaşası, malulen emeklilik ile engelli-özürlü olması nedeniyle erken emeklilik olayının birbirine karıştırılmasından kaynaklanıyor. Normal şartlarda malülen emekli olanlar, malüllük aylıklarını alıp da yeniden çalışamazlar. Çalışırlarsa malullük aylıkları kesilir. Ancak, kanuni tabiriyle sakatlıktan emekliliğin malulen emeklilikle hiçbir ilgisi yoktur. Engelli olarak emekli olanlar, malulen emekli değil de normal emekli sayıldığından hem emekli aylığınızı alıp hem de bir işyerinde çalışabilirsiniz. Tabii çalıştığınız işyerinden alacağınız ücretten SGK`ya SGDP (Sosyal güvenlik destek primi) kesilmesi şartı var.

1-Engelliler erken emekli olurlar

Normal şartlarda emeklilik olabilmek için işe giriş tarihine göre belli edilen 3 şart vardır.
a-Belli bir yaşı tamamlamak
b-Belli bir prim ödeme gününü tamamlamak
c-Belli bir sigortalılık süresini tamamlamak.

Ancak, sigortalı engelli ise bu şartlardan ilki olan yaş şartı ortadan kalkar diğer iki şart ise biraz daha basitleştirilir.

Mesela, 5510 sayılı Kanun’un geçici 10 uncu maddesine göre eski adıyla SSK’lı yeni adıyla 4/A’lı olarak emekli olacak olanlardan;

*** A-Sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun mülga 53 üncü maddesine göre malûl sayılmayı gerektirecek derecede (2/3 oranında) hastalık veya özürü bulunan ve bu nedenle malûllük aylığından yararlanamayan sigortalılar, yaşları ne olursa olsun en az onbeş yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 3600 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak şartıyla yaşlılık aylığından yararlanırlar.

*** B-Sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanmış durumda olan sigortalılar hakkında ise 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun mülga 60 ıncı maddesinin (C) bendinin (b) alt bendi ve geçici 87 nci maddesine (yani aşağıdaki tabloya) göre emeklilik zamanı belli edilmektedir.

*** Görüldüğü üzere engelliler için yaş şartı yoktur ve prim ödeme gün sayıları ile sigortalılık süreleri de basitleştirilmiştir. Mesela, III üncü derece (@ – 59) engelli raporu ile vergi indirim belgesi olan birisi 10.10.1997 günü işe girmişse 18 yıllık sigortalılık süresi (ki 10.10.2015 günü tamamlanır) ve en az 4080 gün ile emekli olabilir.

C-Yeni Kanunla gelen özürlü emekliliği
5510 sayılı Kanun’un 28 inci maddesi 1 Ekim 2008 gününde yürürlüğe girdi ve SSK ve Bağ-Kur’lular ile reformdan sonra ilk defa işe girecek olan memurlar için geçerli olan bu maddeye göre özürlülerin-engellilerin emeklilik şartları değiştirilmiştir.

Yeni düzenlemeye göre sigortalılık başlangıcına göre ne zaman emekli olunacağı da aşağıdaki tabloya göre belli edilecektir. Tablodan da görüldüğü üzere oranlar da değişmiş, şartlar da ağırlaştırılmıştır.

2-İşverenler engelli çalıştırmak zorundadır

4857 sayılı İş Kanunu’nun “Özürlü ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu” başlıklı 30 uncu maddesine göre;
“İşverenler, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç özürlü, kamu işyerlerinde ise yüzde dört özürlü ve yüzde iki eski hükümlü işçiyi meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdürler. Aynı il sınırları içinde birden fazla işyeri bulunan işverenin bu kapsamda çalıştırmakla yükümlü olduğu işçi sayısı, toplam işçi sayısına göre hesaplanır…”.

Görüldüğü üzere aynı işverenin aynı ile sınırları içinde 50 ve daha fazla sayıda işçi çalıştırması halinde bu sayıya ilave olarak yüzde 3 oranında da özürlü işçi işe almak zorundadır.

3-Engellinin emekli olup olmamasının önemi yoktur
İşverenlerin belli sayıda istihdam etmek zorunda oldukları engellilerin-özürlülerin, emekli olup olmadıkları işverenleri ilgilendiren bir husus da değildir. Bu nedenle emekli de olsa özürlü çalıştırabilir ve engelli kadronuzu tamamlayabilirsiniz. Aslında burada bir yasal düzenleme yapıp emekli olan engellilerin, özürlü kadrosuna dahil edilmesinin engellenmesi benim kişisel düşüncemdir.

4-Emekli engellilerden teşvik alamazsınız
Bilindiği üzere, engelli işçi çalıştıran özel sektör işverenlerine teşvik verilmektedir. Teşviğe göre zorunlu sayıdaki özürlünün asgari ücret üzerinden işveren primlerinin tamamı (140’şar lira) , zorunlu orandan fazla sayıdaki özürlünün de işveren primlerinin yarısı (70’şer lira) hazine tarafından karşılanmaktadır. Ancak, SGDP ile çalışan engelliler-özürlüler için bu teşvik ödenmemektedir.

Ali TEZEL

Haber Türk