Araçların kiralanması neden KDV’ye tabidir? Öte yandan, yukarıda sayılan gayrimenkuller dısında kalan ve Gelir Vergisi Kanunu'nun 70. maddesinde sayılan diğer mal ve hakların, (Arama, isletme imtiyaz hakları ve ruhsatları ve diğer haklar) kiralanması islemleri iktisadi isletmeye dahil olsun veya olmasın katma değer vergisine tabi bulunmaktadır.) denilerek iktisadi isletmeye dahil olan gayrimenkullerin kira bedellerinin KDV’ne tabi olacağı, iktisadi isletmeye dahil olmayan gayri menkullerin ise KDV’ne tabi olmayacağı ve hangi malların gayri menkul olarak değerlendirileceği açıkça sayılmıstır. 1.500,00 TL. NET SENE SONU ÖDEMELİ ARAÇ KİRA BEDELİNİN. Kayıt no – tarih- evrak no- açıklama- giderler-satın alınan mal- indirilecek kdv- toplam Ahmet BARLAK S.M. Mali Müşavir
3065 KDV kanununun 1 maddesinin 3-f alt (Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinde belirtilen mal ve hakların kiralanması islemleri), bendi gereği olarak mal ve hakların kiralanması islemlerinin de vergiye tabi tutulması öngörülmüstür.
Gelir vergisi kanununun 70. Maddesinde belirtilen mal ve haklardan araçlara iliskin olan 8. alt bendinde ise (8. (3239 sayılı Kanunun 55'inci maddesiyle değisen bent) Motorlu nakil ve cer vasıtaları, her türlü motorlu araç, makine ve tesisat ile bunların eklentileri.) hangi araçların kiralanması isleminin KDV’ne tabi olduğu tanımlanmıstır.
Araçların gerçek usulde vergi mükellefi olanlardan kiralanması durumunda KDV uygulaması
3065 sayılı KDV kanununun, 30 seri numaralı tebliğinin F/1 Maddesinde (1. Kiralama İslemlerinde Sorumluluk Uygulaması : Kiraya verenlerin baska faaliyetleri dolayısıyla gerçek usulde katma değer vergisi mükellefi olmaları halinde, sorumluluk uygulaması söz konusu olmayacak, kiraya verenler, kiralama faaliyetleri ile ilgili katma değer vergisinin diğer faaliyetleri ile birlikte genel esaslara göre beyan edeceklerdir.) denilmistir.
Maddeden de anlasılacağı üzere aracın gerçek usulde vergi mükellefi tarafından kiraya verilmesi durumunda ticari faaliyet kapsamında değerlendirilip fatura kesilerek %18 KDV uygulanacaktır. Ayrıca Gelir vergisi kanununun 94. Maddesi gereği %20 oranında stopaj uygulanmayacaktır. Kira geliri ticari kazanç kapsamında değerlendirilip beyan edilecektir.
Araçların vergi mükellefi olmayan yada basit usulde vergi mükellefi olan kisilerden kiralanması durumunda sorumlu sıfatıyla kdv uygulaması.
3065 sayılı KDV kanununun 30 seri numaralı tebliğinin F/1 Maddesinde (Kiralama İslemlerinde Sorumluluk Uygulaması : Katma Değer Vergisi Kanununun; 1. maddesinin 3/f bendinde, Gelir Vergisi Kanununun 70. maddesinde belirtilen mal ve hakların kiraya verilmesi islemlerinin, verginin konusuna girdiği hüküm altına alınmıstır. Buna göre, söz konusu mal ve hakların kiraya verilmesi islemi, ticari, sınai, zirai ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde verilen bir hizmet olmasa da dahi katma değer vergisine tabi olacaktır. Bu kiralama islemleri ile ilgili katma değer vergisi;
a) Kiraya verenin baska faaliyetleri nedeniyle gerçek usulde katma değer vergisi mükellefiyetinin bulunmaması,
b) Kiralayanın gerçek usulde katma değer vergisi mükellefi olması,
Sartlarının birlikte var olması halinde, kiralayan tarafından sorumlu sıfatıyla beyan edilecektir. Bu kapsamdaki kiralamalarda kiraya verenler tarafından beyanname verilmeyeceği tabiidir. )
Maddeden de anlasılacağı üzere kiraya verenin vergi mükellefi olmaması ya da basit usulde vergi mükellefi olması, kiracının ise gerçek usulde vergi mükellefi olması durumunda kiralamaya iliskin olarak kiracı tarafından %18 kdv hesaplanıp 2 nolu kdv beyannamesi ile sorumlu sıfatıyla beyan edilecektir.
Araç kira bedelinin düsük gösterilmesi, yada bedelsiz olarak aracın kiraya verilmesi durumunda sorumlu sıfatıyla kdv nasıl hesaplanacak?
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 73 üncü maddesinde; “Kiraya verilen mal ve hakların kira bedelleri emsal kira bedelinden düsük olamaz. Bedelsiz olarak baskalarının intifaına bırakılan mal ve hakların emsal kira bedeli, bu mal ve hakların kirası sayılır. Bina ve arazide emsal kira bedeli yetkili özel mercilerce veya mahkemelerce takdir veya tespit edilmis kirası, bu suretle takdir veya tespit edilmis kira mevcut değilse Vergi Usul Kanununa göre belirlenen vergi değerinin %5 i dir. Diğer mal ve haklarda emsal kira bedeli, bu mal ve hakların maliyet bedelinin, bu bedel bilinmiyorsa, Vergi Usul Kanununun servetlerin değerlendirilmesi hakkındaki hükümlerine göre belli edilen değerlerinin %10 u dur.” hükmü yer almıstır.
Yasa hükmünden de anlasılacağı üzere kira bedeli emsalden düsük ya da bedelsiz olarak belirlenmisse, aracın maliyeti biliniyorsa maliyet bedelinin %10’nu, maliyet bedeli bilinmiyorsa
VUK’nun servetlerin değerlendirilmesi hakkındaki hükümlerine göre belli edilen değerinin %10 u kira bedeli olarak esas alınıp kdv hesaplanacaktır.
Gayrimenkullerin vergi mükellefi olmayan kisilerden kiralanmasında kira bedelinin KDV’ye tabi olmamasının nedeni?
3065 sayılı KDV kanununun 17.md /4 d) İktisadi isletmelere dahil olmayan gayrimenkullerin kiralanması islemleri kdv’den istisna olduğu açıkça ifade edilmistir.
1 seri nolu KDV genel tebliğinde de (Sonuç olarak, iktisadi isletmelere dahil olmayan gayrimenkullerin (Arazi, bina ve bunlarla birlikte kiralanan mütemmim cüzü ve teferruatı, voli mahalleri ve dalyanlar ile gayrimenkul olarak tapu sicilinde tescil edilen haklar) kiralanması islemleri katma değer vergisine tabi olmayacak; sadece iktisadi isletmeye dahil gayrimenkullerin kiralanması islemi vergiye tabi tutulacaktır.
Bu yasa hükümleri gereği vergi mükellefi olmayan kisilerden kiralanan gayrimenkuller için ödenen kira bedelleri üzerinden sorumlu sıfatı ile kdv kesilmeyecektir. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunun 94. Maddesi gereği %20 oranında stopaj kesilip muhtasar beyanname ile beyan edilecektir.
Sorumlu sıfatıyla ödenen kdv’nin indirim zamanı
Bilindiği gibi bu konu hakkında ilgili Kanun maddeleri, KDV Kanunu madde 29 ve 34’dür. Özellikle 29/3 maddesine göre; “İndirim hakkı vergiyi doğuran olayın vukuu bulduğu takvim yılı asılmamak sartıyla, ilgili vesikaların kanuni defterlere kaydedildiği vergilendirme döneminde kullanılabilir."
Vergiden muaf esnaftan kiralanan araçlarda belge düzeni nasıl olmalı?
Konuya iliskin olarak Ankara Vergi Dairesi Baskanlığının B.07.1.GİB.4.06.18.02/ sayılı muktezasında,
“ Vergiden muaf esnaflara, yaptırdıkları isler veya onlardan satın aldıkları emtia için tanzim edip isi yapana veya emtiayı satana imza ettirecekleri gider pusulası, (4369 sayılı Kanunun 81/A-7 nci maddesiyle değistirilen ibare Yürürlülük ; 01.01.1999) vergiden muaf esnaf tarafından verilmis fatura hükmündedir. Bu belge, birinci ve ikinci sınıf tüccarların, zati esyalarını satan kimselerden satın aldıkları altın, mücevher gibi kıymetli esya için de tanzim edilir.
Gider pusulası, isin mahiyeti, emtianın cins ve nev’i ile miktar ve bedelini ve is ücretini ve isi yaptıran ile yapanın veya emtiayı satın alan ile satanın adlarıyla soyadlarını (Tüzel kisilerde unvanlarını) ve adreslerini ve tarihi ihtiva eder ve iki nüsha olarak tanzim ve bir nüshası isi yapana veya malı satana tevdi olunur. …” denilmektedir.
Mukteza hükmünden de anlasılacağı gibi vergiden muaf olan kisilerden yapılacak araç kiralama bedellerinin ödenmesinde gider pusulu düzenlenmesi gerekmektedir.
Vergi mükellefi olmayanlardan kiralanan araçlarda muhasebe kaydı nasıl yapılmalı?
A-Bilanço usulüne göre
Brüt Tutar =1.500,00/0,80 =1875,00
KDV KAYDI
------------------31.12.2009------------------------------------
191.01 İndirilecek kdv 337,50
360.06 Ödenecek kdv 337,50
-----------------26.01.2010-------------------------------------
360.06 Ödenecek kdv 337,50
100.01 Kasa 337,50
----------------------------------------------------------------------
Masraf Kaydı
Stopaj 1.875,00*%20= 375,00
------------------31.12.2009------------------------------------
760.01 Araç Kira Giderleri 1.875,00
360.07 Ödenecek stopaj 375,00
100.01 Kasa 1.500,00
-----------------26.01.2010-------------------------------------
360.07 Ödenecek stopaj 375,00
100.01 Kasa 375,00
B-İsletme hesabı esasına göre
Xxxx -31/12/2009- xxxx - araç kira gideri – 1875,00 - -337,50 - 2.212,50tl
Özet
Vergi mükellefi olmayan kisilerden kiralanan ( araçlar) menkul kıymet olduğu için, kdv kanunu 17/4-d maddesindeki gayrimenkul istisnasına girmez. Bu nedenle kiracı tarafından 2 nolu
kdv beyannamesi ile kdv si sorumlu sıfatıyla beyan edilip ödenir. Ayrıca gvk madde 94. göre %20 stopaj yapılması ve beyan edilmesi gerekmektedir.
Kiraya veren kiside eğer gvk madde 86-c. de ki limitleri asıyorsa gayri menkul sermaye iradından dolayı vergi mükellefiyeti açtırıp beyanda bulunmak zorundadır.
Diğer yandan aynı yasanın 73. maddesinin birinci fıkrası hükmü gereği olarak kiraya verilen mal ve hakların kira bedelleri emsal kira bedelinden düsük olamaz. Bedelsiz olarak baskalarının intifaına bırakılan mal ve hakların emsal kira bedeli, bu mal ve hakların kirası sayılır. Bina ve arazide emsal kira bedeli bu mal ve hakların kirası sayılır. Bina ve arazide emsal kira bedeli, yetkili özel mercilerce veya mahkemelerce takdir veya tespit edilmis kirası, bu suretle takdir veya tespit edilmis kira mevcut değilse Vergi Usul Yasası'na göre belirlenen vergi değerinin yüzde 5'idir. Diğer mal ve haklarda emsal kira bedeli, bu mal ve hakların maliyet bedelinin, bu bedel bilinmiyorsa, Vergi Usul Yasası'nın servetlerin değerlendirilmesi hakkındaki hükümlerine göre belli edilen değerlerinin yüzde 10'udur.
